Apply Some Pressure

2004 kan gezien worden als het omschakeljaar: het jaar dat alternatieve popmuziek weer alternatief wordt. Nu metal lijkt in populariteit te dalen en veel bands doen waar ze goed in zijn: muzikaal terugkijken.

Vanaf 2004 staat het vizier minder op de jaren ’90 en de vroege jaren ’70, maar meer op de late jaren ’70 en de vroege jaren ’80. Toch blijft ook in 2004 popmuziek erg divers. 2004: van Franz Ferdinand tot Ali B.

De nieuwe muzikale post-punkrevivalbeweging (al moeten veel van deze bands niet veel van ‘hokjes’ in muziek hebben en is er van een beweging eigenlijk geen sprake), krijgt in 2004 gestalte. Dit met met het gelijknamige succesalbum en mijlpaal in de popmuziek van Franz Ferdinand (rechts), dat in februari dat jaar verschijnt en met de single Take Me Out.

Wanneer de band een keer bij een editie van de MTV Awards mag optreden is rapper Xzibit (later voornamelijk bekend van MTV’s Pimp My Ride) verantwoordelijk voor de presentatie. Hij valt de leden van Franz Ferdinand aan op hun strakke broeken. Kan de rapper weten dat hij met zijn wijde broeken al weer achterloopt en skinny jeans de toekomst hebben in 2004.

Franz Ferdinand wordt vooral in het begin veel vergeleken met Gang Of Four en XTC, bands waarvan zanger Alex Kapranos zelf overigens aangeeft nooit naar te luisteren. Een typisch jaren ’00 fenomeen: bands die vergeleken worden met oude groepen, maar zelf aangeven nooit naar die groepen te luisteren.

Dat is met The Killers wel anders. Zanger Brandon Flowers (rechts) geeft direct aan dat hij veel inspiratie uit de jaren ’80 haalt. En dat valt te horen aan het debuutalbum Hot Fuss, één van de belangrijkste albums van 2004. Het levert ze de grote hits Somebody Told Me en Mr. Brightside op. Opvallend feitje: Brandon Flowers komt uit een mormoongemeenschap.

Johnny Borrell, zanger van Razorlight is niet op zijn mond gevallen. Het opvallende aan hem is dat hij vaak arrogant overkomt in de media, ruzie schopt met andere bands (The Kooks) of gewoon met zijn eigen bandleden vecht op het podium. Tegelijkertijd vindt hij zijn eigen band één van de beste bands ooit. In 2004 verschijnt Razorlight’s debuutalbum Up All Night. Een ieder die arrogante zangers graag eens op hun bek ziet vallen krijgt bij Razorlight weinig voldoening. Razorlight is ook gewoon goed. Up All Night is een bijzonder sterk album, met singles als Golden Touch en Stumble & Fall en albumtracks als In The City (Them? Gloria?) en Don’t Go Back To Dalston. De doorbraak voor Razorlight komt echter pas in 2006 met hun tweede plaat.

Ook Kings Of Leon (rechts) krijgt met hun tweede plaat Aha Shake Heartbreak en de single Four Kicks – voornamelijk in Engeland – al meer bekendheid en Interpol brengt een klassieker uit met Antics en de singles Evil (de clip met het poppetje dat zijn ogen telkens op een angstige wijze wijd open doet) en Slow Hands.

Het gelijknamige debuutalbum van Kasabian komt tevens uit in 2004. Ze gaan uitgroeien tot ‘één van de grootsten’ binnen de alternatieve scene. Dit bewijzen ze in 2004 al met de single Club Foot.

The Zutons debuteren tenslotte met Who Killed…… The Zutons?, een eigenzinnige cd met de cultklassiekers Pressure Point en You Will You Won’t.

Een andere topplaat is Funeral van Arcade Fire. Hierop staat onder meer een verzameling nummers met de titel Neighborhood. Het geheel klinkt behoorlijk begin jaren ’80. Zowel de plaat als de band is in de jaren ’00 erg succesvol en wordt gerespecteerd door veel critici. Funeral is dan ook een eigenzinnige plaat. Zo’n plaat die ‘moeilijk in een hokje te plaatsen valt’.

The Dears is ook zo’n ‘moeilijk in een hokje te plaatsen’ band. Zeer breed genomen valt deze band in de categorie bands die ik in de voorgaande alinea’s beschreef, meer specifiek gezien vallen ze er buiten. Hun tweede plaat No Cities Left bevat de Lost In The Plot, een ode aan Morrissey, een inspiratiebron voor vele bands binnen het post-punkrevivalgenre en ook voor de donkere zanger Murray Lightburn (rechts), die qua stemgeluid eng veel weg heeft van The Smiths-frontman. Tegelijkertijd bevat No Cities Left zoveel ‘pokkeherrie’ dat de link naar eerdergenoemde bands wegblijft. Feit is dat No Cities Left een fijn schijfje is.

Niet alle groepen in dit genre zijn even succesvol. Er komen genoeg releases uit die in 2004 bestempeld worden als ‘next big thing’, maar waarvan we in 2009 angstaanjagend weinig meer horen. Meest succesvol uit deze groep zijn The Futureheads (rechtsonder). In 2004 komt hun titelloze debuutplaat uit. Alhoewel ze sindsdien twee platen hebben uitgebracht zijn ze nooit zo populair geworden als de eerder genoemde artiesten.

En wie kent Death From Above 1979 (You’re a Woman, I’m a Machine) nog? De groep met slechts een drummer en een bassist is even het snoepje van de maand, om vervolgens in 2006 alweer uit elkaar te gaan. Bassist Jesse F. Keeler zet overigens zijn carrière wel succesvol voort met het nog steeds zeer hippe DJ-duo MSTKRFT.

The Others (The Others, 2005) is ook zo’n bandje dat het nooit echt heeft gemaakt. Zanger Dominic Masters vertelt in 2004 nog aan muziekblad OOR dat het zo kan zijn dat als de band weinig succes heeft hij een jaar later alweer ‘shitty dayjobs’ zou moeten doen. Wikipedia leert ons dat The Others nog steeds bestaan, dus aan dat lot is hij niet overgelaten, maar om nou te zeggen dat je er ooit nog wat van hoorde na hun debuutalbum…

Idem voor Dogs Die In Hot Cars (Please Describe Yourself met single Godhopping) en de Moving Units met hun debuutalbum Dangerous Dreams en de inmiddels totaal vergeten single Unpersuaded. Verdronken in de zee van post-punkrevivalbandjes.

De Haarlemmers van The Sheer hebben in eigen land meer langdurigsucces, met hun britpop van het debuutalbum The Keyword Is Excitement, hun vele optredens en de singles Something To Say en Right Now.

Ook verschijnt het tweede en laatste album van The Libertines, geheten The Libertines (rechts). Het album bevatte de – in Engeland zeer sucesvolle – single Can’t Stand Me Now. De plaat werd echter voornamelijk door Carl Barât en de overige bandleden gepromoot. Pete Doherty is namelijk druk bezig om in Thailand af te kicken van de drugs, wat hem vervolgens niet lukt. Thuis aangekomen wordt hij gearresteerd wegens illegaal wapenbezit. Voor Barât is de maat vol. Doherty mag pas terug in de band komen als hij clean is. Dat betekent het einde van The Libertines. De show die de ze spelen voor het vertrek van Doherty naar Thailand blijkt de laatste show van The Libertines tot op de dag van vandaag te zijn. Barât en de overige Libertines gaan later door met Dirty Pretty Things en Doherty met Babyshambles.

Maar is er naast al dit rammelend jong gitaargeweld dan geen aandacht voor ‘oudere’ artiesten? Dat is er, met wisselend resultaat overigens. Brian Wilson’s Smile komt na decennialang wachten uit. De ex-Beach Boys-zanger wil het album oorspronkelijk al in de jaren ’60 uitbrengen. Hij wil er het Beach Boys-meesterwerk Pet Sounds mee te overtreffen. Door het verschijnen van Sgt. Peppers Lonely Hearts Club Band raakt de zanger gedemotiveerd en stort hij in. Wanneer Wilsong het album in 2004 dan eindelijk uitbrengt is het groot nieuws. Helaas blijkt het muzikaal gezien mosterd na de maaltijd te zijn.

Ook weinig succesvol: Marillion wil in één keer weer ‘nu’ zijn in 2004 en vraagt de fans om massaal de single You’re Gone te kopen om zo in één keer hoog in de top 40 te belanden. In Nederland behaalt de single slechts de 32e plaats in de top 40. Michael Jackson wil er ook nog een laatste kans aan geven, maar zijn single One More Chance flopt voor Jackson-begrippen.

Voor andere ‘oude rotten’ is 2004 succesvoller. Zo ontstaat er een nieuwe supergroep. Velvet Revolver bestaat uit drie ex-leden van Guns ’n Roses (waaronder Slash), een ex-lid van punkband Wasted Youth en de zanger van Stone Temple Pilots, Scott Weiland. Debuutplaat Contraband en de singles Slither en Fall To Pieces zijn een sensatie in 2004. Maar het succes in niet van lange duur. Anno 2009 heeft Weiland de band verlaten en horen we weinig meer van Velvet Revolver.

Van Green Day (rechts) horen we anno 2009 nog wél veel. Hun ‘comebackplaat’ in de jaren ’00 komt uit in 2004 en heet American Idiot. In de jaren ’90 lijkt het er op dat ze de strijd hebben verloren van het ruigere The Offspring, maar Green Day blijkt toch het meest lang houdbaar. Met American Idiot weet Green Day – en daar onderscheidt deze band zich van de overige ‘oude rotten’ mee – een gehele nieuwe generatie voor zich te winnen. Boulevard Of Broken Dreams, American Idiot, Holiday (2005) en Wake Me Up When September Ends (2005, dan weer uitgebracht in juni) worden internationale hits.

Ook U2 is nog steeds succesvol onder een nieuwe generatie met hun cd How To Dismantle An Atomic Bomb en met Vertigo staat U2 bijna voor de derde keer in het decennium op nummer 1 van de top 40 (na Beautiful Day uit 2000 en Elevation uit 2001).

Iemand die het top 40-succes allemaal wat minder kan schelen is ex-The Smiths Morrissey. You Are The Quarry is zijn eerste album in bijna tien jaar en First Of The Gang To Die en Irish Blood, English Heart worden geen hits, maar wel classics. Zoals het hoort bij The Moss.

Ook The Cure is in 2004 terug na bijna uit elkaar gegaan te zijn. In 2004 verschijnt desonanks een gelijknamige plaat met de The Cure-klassieker The End Of The World.

Tot slot opmerkelijk onder de categorie ‘oude’ artiesten: de hiphoppers van de Beasty Boys scoren een hit met Ch-Check It Out en Prince is terug met album en single Musicology.

En van artiesten van toen gaan we naar artiesten van de toekomst. Snow Patrol bouwt ondertussen namelijk bekendheid op met de singles van het in 2003 verschenen Final Straw (Run, Chocolate), terwijl KT Tunstall in december van 2004 haar debuutalbum Eye To The Telescope uitbrengt. Daaraan vooraf gaat de False Alarm EP met de prachtige totaal onbekende single Throw Me a Rope. Een beetje alternatiever dan KT Tunstall is Regina Spektor. Spektor’s Soviet Kitsch (rechts) komt uit 2004. Ze wordt pas wat bekender in 2006 met het album Begin To Hope en de single Fidelity, geïnspireerd op de film High Fidelity.

Voor Keane (rechts) is 2004 het doorbraakjaar. Over de stiekeme drankverslaving van zanger Tom Chaplin weet nog niemand. Hun debuutalbum Hopes and Fears is op commercieel vlak een groot succes en hetzelfde geldt voor de singles Somewhere Only We Know en Everybody’s Changing. Het is trouwens bijna zo geweest dat Keane het met een andere toetsenist moet doen. Tim Rice-Oxley is in 1997 namelijk door Coldplay’s Chris Martin gevraagd om in Coldplay (toen nog totaal onbekend) te komen spelen, maar doet dit niet omdat hij al met Keane bezig is.

Ondertussen ontstaat het tweede grote drama in Nederland op 2 november 2004, wanneer Theo van Gogh van zijn huis naar zijn kantoor fietst en plotseling wordt beschoten door een zekere Mohammed Bouyeri en na ernstige toetakelingen overlijdt. Bouyeri wordt al snel opgepakt. En als dan ook nog eens George W. Bush John Carrey links laat liggen en voor de tweede maal de verkiezingen wint gaat het er al helemaal niet beter op met de wereld. De moord op één van de topregisseurs van Nederland zorgt voor een grote schaduw over het jaar en daarmee over de Nederlandse popmuziek.

Maar Nederland moet door. Bouyeri is van Marokkaanse afkomst. Medemarrokaan en rapperAli B (rechts) is juist datzelfde jaar tot troetel-Marokkaan verheven door zijn veelvuldig voorkomen in televisieshows en zijn hit met Brace, Ik Ben Je Zat. Het zorgt er voor dat hij met Marco Borsato de single Wat Zou Je Doen uitbrengt. Als zelfs Borsato zich er mee bezig houdt, lijkt de toon gezet voor meer Nederhop. Lange Frans en Baas B weten daar wel weer raad mee. Ze breken door met hun single Moppie. De Nederhop staat in de jaren ’00 niet bekend vanwege de ingewikkelde teksten, overigens.

Ook met de internationale hiphop gaat het goed in 2004. The Streets hebben een hit met Dry Your Eyes en Mike Skinner (rechts) maakt zich voor heel Nederland belachelijk door dronken op het podium van de Bravo-tent op Lowlands te verschijnen. Met een fles brandy in zijn hand schreeuwt hij tussen de nummers door ‘let’s rock!’ en ‘hooligan!’ en kraakt hij de The Streets-petjes van mensen uit het publiek af. Later bekend hij spijt te hebben van het optreden. Op Pinkpop staat datzelfde jaar N.E.R.D. (No One Ever Really Dies) van Pharell Williams. Ze breken dat jaar door met hitsingle She Wants To Move. Kanye West brengt ondertussen zijn eerste album The College Dropout uit. John Legend, meer soul dan hiphop, komt met het album Get Lifted en de single Ordinary People en heeft D12 hits met My Band en How Come.

De nu metal ebt nu écht weg. Linkin Park kan het niet meer zonder Jay-Z (Numb/Encore) en van Limp Bizkit verneemt niemand meer wat.

Misschien is één van de laatste stuiptrekkingen die enigszins tegen dit genre aanzit Hoobastank’s hit The Reason uit 2004, alhoewel dat eigenlijk al veel te poppy is voor de benaming ‘nu metal’.

Seether en Amy Lee (Evanescence) hebben dat jaar binnen de gothic metal nog succes met single Broken. Broken is trouwens een typische emo-titel voor een single. Want waar de ene stroming vervaagt, komt een andere op: emo: erg populair onder jonge tieners. De stroming is nog steeds actueel. Kledingstijl: zwart gekleurd haar, met een lok voor één van de ogen en zwarte kleren met skinny jeans.

Met My Chemical Romance (rechts), Fall Out Boy, Dashboard Confessional en Jimmy Eat World begint het genre rond 2004 wat bekender te worden. Opletten: Panic! At The Disco staat uiteraard nog niet tussen het lijstje, omdat hun debuutalbum pas later uitkwam. Wat een gemis.

Meer opvallende singles op (semi)alternatief gebied zijn van The Veils (The Tide That Left And Never Came Back), Joss Stone die volwassen is geworden (Right To Be Wrong), The Go! Team (Huddle Formation), Graham Coxon van Blur (Freaking Out), The Vines (Ride), Mocky, die later zal drummen bij Jamie Lidell (Catch a Moment In Time), Phoenix (Run Run Run), Faithless (Mass Destruction), de 40.000 hippies van The Polyphonic Spree (Hold Me Now), The Von Blondies (C’Mon C’Mon), Norah Jones (Sunrise), Art Brut (Formed a Band) en we sluiten dit rijtje af met goed nieuws voor mensen die van slecht nieuws houden: Modest Mouse (Float On).

Succes in de hitparade hebben de nichten van O-Zone met Dragostea Din Tei. Ook de oudgedienden van No Doubt halen nog een keer de top 40, met Talk Talk-cover It’s My Life. Het schijnt voor ‘oude’ top 40-successen niet gemakkelijk te zijn om nog met eigen materiaal te komen, kijkend naar 2003 wanneer Elton John teert op oud succes (Sorry Seems To Be The Hardest Word) en Simply Red samples gebruikt voor een nieuw nummer (Sunrise). No Doubt-zangeres Gwen Stefanie maakt het goed met de solosingle What You Waiting For?, met – jawel – de vier Japanse meisjes, ook wel de Harajuku Girls (rechts). Ondertussen scoort Muse met Sing For Absolution hun grootste hit (12 in de top 40) tot op de dag van vandaag.

Maar laten we ook het drama rondom Kane-zanger Dinand Woesthoff niet vergeten. Zijn vrouw Guusje Nederhorst (ex-Linda, Roos & Jessica) overleed dat jaar aan de gevolgen van darmkanker. Dinand bracht een single over de ingrijpende gebeurtenis uit, genaamd Dreamer (Gussie’s Song). Het werd een nummer 1-hit, waarvan de opbrengsten naar de KWF Kankerbestrijding gingen.

Het jaar wordt desondanks goed afgesloten door 3FM, die voor het eerst de 3FM Serious Request uitzendt, bekend van het Glazen Huis. Hier worden vanaf 2004 ieder jaar drie 3FM-DJ’s voor vijf dagen opgesloten om niks te eten en met zijn drieën te zorgen voor 24 uur per dag radio. Giel Beelen, Claudia de Breij en Wouter van der Goes zijn de gelukkigen onder de DJ’s. Ieder jaar kiest 3FM een anthem. Dit jaar is dat Galvanize van The Chemical Brothers. Push the button!

Top 10 jaaroverzicht Top 40 van 2004:

1 O-Zone – Dragostea Din Tei
2 Couting Crows & Bløf – Holiday In Spain
3 Freestylers – Push Up
4 Ali B Featuring Brace – Ik Ben Je Zat
5 Jamelia – Superstar
6 Anastacia – Sick And Tired
7 DJ Tiësto – Love Comes Again
8 Marco Borsato & Ali B – Wat Zou Je Doen
9 Anastacia – Left Outside Alone
10 Usher – Yeah

Top 10 3Voor12 Song van het Jaar van 2004:

1 Franz Ferdinand – Take Me Out
2 U2 – Vertigo
3 N*E*R*D – She Wants To Move
4 The Killers – Somebody Told Me
5 Soulwax – Any Minute Now
6 Interpol – Evil
7 The Veils – Lavinia
8 Snow Patrol – Run
9 The Von Bondies – C’mon C’mon
10 OutKast – Roses

Franz Ferdinand
Take Me Out

The Killers
Somebody Told Me

Razorlight
Stumble And Fall

Interpol
Evil

The Libertines
Can’t Stand Me Now

Keane
Somewhere Only We Know (Live op Live 8)

ASP-redacteur Jelmer Luimstra probeert in tien artikelen de vraag te beantwoorden wat de helden van het decennium zijn en hoe de mensen die zelf jong waren in de jaren ’00 het decennium ervaarden.